स्थानिय सरकारले नाताबाद हेर्यो कृषक हेरेन

पथरी / मोरङको पथरीशनिश्चरे ३ का कृषक भोला खरेलल “मानव स्वास्थ्य माटो र पर्यावरण जोगाउन रसायनिक मल विषादी मुक्त जैविक खेती गरौँ, स्थानीय जातलाई नश्ल सुधार गरी बाख्रा पालनमा आम्दानी बढाऔँ” भन्ने नाराका साथ अर्गा्निक खेतीगदै आएका छन । मोरङको पथरीशनिश्चरे ३ खरेलचोकमा रहेको गोठ कृषि फार्मले नगरकै पहिलो अर्गा्निक सागसब्जी उत्पादन गर्दै आएको हो । यदि नगरपालिकाले अर्गा्निक नगर बनाउन चहेमा १ वर्षमा पथरीशनिश्चरेलाई पुग्ने गरिको अर्गा्निक तरकारी उत्पादन गर्न सक्ने खरेलले बताउछन । तर नगरले अर्गा्निकलाई जोड नदिने र कृषि तालिमहरुमा नकल्ली कृषकहरु भत्ताका लागि जाने गरेकाले सरकारले त्याएको कृषी कार्यक्रमले केहि उपलब्धी नभएको खरेलको दावि छ । नगरले सही किसान चिन्न नसक्दा अहिले कृषक व्यवसायीहरु विदेशीन थालेका छन् उनि बताउछन ।

गोठ कृषि फार्मकै छेउमा आर के पी बंगुर फार्म थियो तर १ वर्ष देखि त्यो पनि बन्द भएको छ । बजारको ग्यारेन्टी नहुँदा, लगानीको सुरक्षितता नहुने जस्ता विविध कारणले फार्म बन्द गर्नुपरेको संचालक रामकाजी बस्नेतले बताए । सरकारले किसानको लगानीको सुरक्षितताको ग्यारेन्टि गर्न सकेमा नेपाल पूर्ण रुपमा कृषिमा आत्म निर्भर हुन सक्ने केही उदाहरणहरुले देखीएको बस्नेतको भनाई छ ।

नगरमा संचालनमा रहेको कृषिका लागि भनेर विभिन्न कार्यक्रम र अनुदान आए पनि त्यस्ता कार्यक्रममा वास्तविक किसानलाई सहभागि गराउन नगरले चासो नदिएको गोठ कृषि फर्मका सञ्चालक भोला प्रसाद खरेलले बताए । “सरकारले कृषक खोज्नु पर्नेमा कृषकले सरकार खोज्दै जानु पर्ने त्यसमा पनि पाटि र आफ्न्त हेदा हेर्दै सहि कृषकको पलै नआउने” खरेले बताए । खरेलले भने “अनुदान त कहा आउछ कहा जान्छ पतै हुदैन सरकारले बितरण गरेको आुदान खोज्ने हो भने अनुदान पाको भोलिपल्ट देखि नभेटिने बताए” । सरकारले वास्तविक किसानलाई अझैपनि चिन्न नसकेको खरेलको गुनासो छ । यतिबेला सरकारले कृषी क्षेत्रमा ठुलै लगानी गरेको छ । तर सरकारले कृषक भन्दा आफ्न्त नाताबाद र कृपाबाद हेरेकाले सरकारी बजेटको दुरुपयोग भएको कृषकले गुनासो गरेका छन ।

खरेलले तरकारी खेती संगै ८ लाखको लगानिमा बाख्रापालन र माछा पालन समेत सुरुगरेका छन । हाल गोठमा ३५ वटा बाख्रा रहेका छन् भने २ वटा पोखरी रहेका छन । फर्ममा १५ वटा खसी बोका छन् भने २० वटा चाँही माउ र पाठापाठी रहेका छन् । लोकल जातमा नश्ल सुधार गरेर पाल्दा बढि फाइदा हुने भएकाले बातावरण सुहाउदो अन्न पानी मिल्ने स्वदेशी जातका बाख्रा पाल्दै आएका छन । जस्ले तरकारीका लागि आवश्यक पर्ने मलका लागि आफै उत्पादन गर्ने र बिक्री समेत गर्ने गरेका छन । तरकारी बालीलाई अर्गा्निक बनाउनका लागि जैविक मलको प्रयोग, विषादीको सट्टामा किरा मार्नका लागि चरालाई चारो लगाइदिने र चराले तरकारीमा लाग्ने किरा फट्याङ्ग्रा पनि खाने गरेको खरेल बताउछन् ।

फर्मले पछिल्लो समय बोयर जातको बाख्रामा वढि मात्रामा फाइदा हुनेगरेको सुन्न पाइन्छ तर खरेलले भने उनले खरी र बोयर जातको मिश्रणबाट नश्ल सुधार गरेर बाख्रा पालिरहेको बताए । खरेलले भने “बाख्रामा चाँही नश्ल सुधार गर्नुपर्छ । बोयर जातको बाख्रा पाल्नका लागि सामान्य किसानले बाख्रा किन्ने सक्दैनन् अनि ठुलो लगानी गरेर बोयर भनेर ल्यायो फाइदा हुदैँन । हामीले थोरै पैसा हुनेले पाल्ने भनेको नश्ल सुधार गरेर हो फेरी हाम्रो नरा नै स्थानीय जातको चैँ सरक्षण गर्नु पनि छ ।”

गोठ कृषि फर्ममा बाख्रा, माछा, फर्सी, टमाटर, खुर्सानी, साग, धनिया, तोरी, लगायतका अन्य अगा्नीक तरकारी उत्पादन हुन्छ । लहरा नहुने जातको आलुको बोट जस्तो सानो पोथ्रा हुने झट्ट हेर्दा काक्राँ जस्तो देखिने लाम्चो खालको हरियो फर्सी छ । यो फर्सी गोठ कृषि फार्ममा ४ कठ्ठामा रहेको छ । यसको बीउ प्रति बियाँ ६ रुपैया सम्म पर्ने गरेको फार्म सञ्चालक खरेलले बताए । छोटो समयमै उत्पादनमा आउने बालि लगाउदा करिब १५ हजार खर्च भएकोे खरेलको भनाइ छ । यो फर्सीमा कुनैपनि प्रकारको विषादीको प्रयोग गरिएको छैन् । यो पूर्ण रुपमा अर्गा्निक उत्पादन भएको खरेलले बताए ।

३ कठ्ठामा टमाटर खेती गरेका रहेको छ । श्रीजना र सरिता जातको अर्गा्निक टमाटरको उत्पादन निकै राम्रो रहेको छ । यसको बोट अग्लो हुने, डोरिमा लहरा बनाउन सकिने र प्रत्येक हाँगामा झुप्पा लाग्ने गर्दछ । २ देखि ३ हप्तामा प्रयोग गर्न मिल्ने टमटर ३ कठ्ठाका लागि करिब २० हजार खर्च गरेको बताए । टमटर संगै अन्य बालि गर्न मिल्लने भएकाले एक सिजनमा टमाटरले पनि राम्रै नाफा दिने गरेको खरेको भनाई छ । टमाटरको बोट अग्लो हुने भएकाले यसको फेदमा अन्य साग, धनिया, तोरि, मुला लगायतका पोथ्रा बालि उत्पादन भएको छ । नामधारी खुर्सानी प्रति कठ्ठा ५ हजार खर्च हुन्छ यसले सिजन अनुसारको आम्दानी दिने गरेको छ । बजार भाउ राम्रै छ यसका अलवा भिन्डी, लौका, बैगुन लगाएतका तरकारीहरु पनि उत्पादन हुने गरेको छ ।

गोठ कृषि फार्ममा बाख्राको पिसाब, बड्कौँला सबै जम्मा गरेर मल बनाउने र कसैले खोजेमा सस्तो दरमा विक्रि गर्ने गरेका छन् । यसरी जम्मा गरेको मलमूत्रलाई जैविक विधिबाट सुद्धिकरण गर्ने र बोटविरुवाको अवस्था हेरेर पानीको मात्रा मिलाएर प्रयोग गर्ने गरेको खरेलले बताए । सामान्यतया बाख्राको मलमूत्रलाई जम्मा गरेर अमृत झोल तयार गर्ने गरेको खरेलको भनाइ छ । यसरी तयार भएको अमृत झोललाई प्रयोग गरेर उत्पादन गरिएको तरकारी लामो समय सम्म टिक्ने, स्वादिलो हुने, स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा फाइदाजनक रहेको खरेलले बताए । गोठ कृषि फार्ममा झापा देखिका किसानहरु पनि सिक्नका लागि आउने गरेको उनले बताए । वरीपरिका केही किसानहरुले पनि आफुसंग भएको आइडिया लिने र अर्गा्निक उत्पादनमा लाग्ने गरेको खरेलले बताए ।

सरकारी अनुदान शून्य

सरकारले किसानलाई अनुदान भनेर जतिसुकै कराएपनि वास्तविक किसानले नपाएकामा खरेलले आक्रोस पोखे । उनले भने “सरकारीअनुदान त कहाँ जान्छ कहाँ थाहा छैन् । हामीले यत्रो लगानी गरेर काम गरिरहेका छौँ, अनुदानका लागि पटक पटक जिल्ला कृषि देखि कहाँ कहाँ धाएनौँ तर पार लागेन । यहाँ त अनुदान खानका लागि फार्म दर्ता गरेर बसेको गिरोह नै छ उनिहरुलाई खोरमा बाख्रा हाल्नु पर्दैन फार्म दर्ता भए पुग्छ अनि आम किसानका नाममा गैर किसानले अनुदानको रकम पचाएका छन् । खै सरकारी निकाय के हेरेर अनुदान दिन्छ ? किसानको घरघरमा गएर फार्ममा गाइ बाख्रा छन् की छैन्न भनेर कहिले अनुगमन गरेर दिने गरेको पाइदैन । यहाँ त आफ्ना आसेपासेले फार्म दर्ता गरे मिलाएर खाए भइराखेको छ ।”

यसरी अर्गा्निक तरकारीबाली उत्पादन गरेर १ वर्षमा नगरलाई नै पु¥याउछु भनेर भनिरहदाँ सरकारी निकायले यसमा ध्यान दिनु जरुरी देखिएको छ । साँचिकै अनुदानमा गैर किसानले पाएका कुरा यसअघि पनि पटक पटक आएका छन् । साँचिकै किसानका लागि लगानी गर्ने वातावरण सरकारी निकाएको बन्नु पर्दछ । यस अघि पनि धेरैवटा फार्म बन्द भएका कुराहरु आएका छन् ।

Purbeli TV

समसामयिक बिषयमा कलम चलाउनुहुने तथा फाेटाेग्राफी तर्फ राम्राे दखल राख्ने काफ्ले पूर्वेली न्युजका पथरी सहकर्मी हुनुहुन्छ ।

गाेपाल काफ्लेबाट थप

पथरी शृखलाबद्ध काण्ड, मुख्य मन्त्री शेरधन राईलाई ज्ञापन पत्र

लेटाङ भेट्रानलाई हराउदै ए पि सफ दाेस्राे चरण प्रबेश

लेटाङ भेट्रानलाई हराउदै ए पि सफ दाेस्राे चरण प्रबेश

प्रदेश स्तरिय महिला फुटवलकाे उपाधी माेरङलाई

पथरी भेट्रानलाई हराउदै ईटहरी भेट्रान दोस्रो चरण प्रबेश

प्रदेशस्तरीय महिला फुटबल प्रतियोगिता : झापा र उदयपुर सेमिफाईनलमा प्रवेस

पुर्वाञ्चलकाे भेट्रान दमककाे फराकीलाे जित

तेस्राे ढल्के जाेवन फुटबल प्रतियाेगितास : बिर्तामोड भेट्रानलाई ० का बिरुद्ध ४ गाेल गर्दै उर्लाबारी भेट्रान बिजयी

दुई स्रष्टा सम्मानित

मोरङको पथरीशनिश्चरेमा ४ सय २० महिलाको क्यानसर परीक्षण

तपाईको प्रतिक्रिया

Loading…