कचनकवलको गहिराईदेखि सगरमाथाको उचाईसम्म…

मधेस, पहाड र हिमालसम्म सडक सञ्जाल पुगेको प्रदेश नम्बर १ सबैभन्दा समृद्ध र सम्भावना युत्त रहेको छ भन्दा खासै फरक नपर्ला । उत्तर दक्षिणका ठूला व्यापारिक नाकाका चीनको नाका किमाथांका, ओलांचुङ्गोला तथा दक्षिणमा पशुपतिनगर, काँकडभिट्टा, जोगवनी तथा भण्टाबारी नाका चर्चित नाका यहि प्रदेशा छन । कृषि, पर्यटन, शिक्षा, उद्योग, जलस्रोत, जातीय र सांस्कृतिक विविधता, सामाजिक बनोट र पर्यावरणीय हिसाबले पनि प्रदेश नम्बर १ सबैभन्दा समृद्ध र अब्बल छ ।

पर्यटनको अपार सम्भावना भएको यो प्रदेशमा कृषिको आधुनिकीकरण गर्ने हो भने झापा, मोरङ र सुनसरीले मात्रै यो प्रदेशलाई खाद्यान्नमा आत्मनिर्भर बन्न सक्ने प्रशस्त सम्भावनाहरु रहेका छन । बार्षिक १२ लाख ४० हजार मेट्रिक टन भन्दा बढी धान मात्र यो प्रदेशमा उत्पादन हुने गरेको छ । सर्वोच्च शिखर सगरमाथादेखि नेपालकै होचो स्थान झापाको कचनकवल पनि यही प्रदेशमा अबस्थित छन । पाथीभरा, उत्तर–पश्चिममा रहेको हलेंसी महादेव र चुरे–तराइ क्षेत्रमा रहेको बराहक्षेत्र, पिण्डेश्वरीलगायतका हिन्दु धर्मावलम्बीको तीर्थस्थलका कारण समेत यो प्रदेशमा धार्मिक स्थलका रुपमा समेत बिकास गर्न सक्ने आधारहरु रहेका छन ।

दैनिक १२ करोड रुपैयाँ बराबरको राजस्व संकलन हुने यो प्रदेशबाट त्रिदेशीय व्यापारका लागि भुटानसँग पनि पर्याप्त व्यापारको सम्भावना छ । मोरङको विराटनगर, झापाको भद्रपुर, ताप्लेजुङको सुकेटार, भोजपुरको टक्सार, संखुवासभामा तुम्लिङटार, खोटाङमा लामिडाँडा, खाँडीडाँडा र खामखर्क, सोलुखुम्बुमा नाम्चेसहित १३ वटा विमानस्थल यहि प्रदेशमा रहेका छन । काठमाडौं र विराटनगरबाट यी सबै ठाउँमा हवाइ उडान भइरहेको छ । विराटनगर विमानस्थललाई क्षेत्रीय विमानस्थल बनाउने तयारी भइरहेको छ ।

कोसी नदीको हाइड्याम र निर्माणको सुरसार भइरहेको अरुण तेस्रो जलविद्युत आयोजनाले प्रदेश नम्बर १ लाई पानी र विजुलीमा झन् सशक्त बनाउने सम्भावना छ । पूर्वमा उत्पादित अलैंचीले विश्व बजारमा स्थान बनाईरहेको छ भने इलाममा उत्पादित चिया पनि विदेश निर्यात भइरहेको छ । धनकुटाको तरकारी र सुन्लतला, नेपालकै पहिलो उद्योग विराटनगर जुटमिल स्थापना भएको प्रदेश नम्बर १ को मोरङ–सुनसरी औद्योगिक करिडोरमा मात्रै सानाठूला ५ सय भन्दा बढी उद्योग छन ।

पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय र तीन वटा मेडिकल कलेज सञ्चालनमा यहि छन् । कावेली करिडोर अन्तर्गत इलाम, पाँचथर र ताप्लेजुङमा मात्रै १० वटा जलविद्युत आयोजना चालु अवस्थामा छ । ८६.९७ मेगावाट कुल क्षमताका यी १० वटै जलविद्युत आयोजनाबाट हाल ३१ मेगावाट विद्युत उत्पादन भइरहेको छ । मोरङ–सुनसरी सिञ्चाई आयोजनाको दुईवटा टर्बाइनबाट छुट्टै ३.२ मेगावाट विद्युत उत्पादन हुन्छ । पहाड हिमालका ११ वटा र तराइ मधेसका ३ वटा जिल्ला समेटिएको प्रदेश नं. १ सांस्कृतिक विविधताको थलो समेत हो । ऐतिहासिक रुपमा माझकिरात, पल्लो किराँत र कोच क्षेत्रलाई समेटिएको यो प्रदेशको भूगोलमा सबै जाति र धार्मिक समुदायको बसोबास छ । ऐतिहासिक जातजाति तथा २२ से २४ राज्यको इतिहास रहेको १ नम्बर प्रदेशका साना तिना ऐतिहासिक गढी तथा दरबारहरु मनग्ये छन् । प्रदेशमा भौगोलिक, हावापानी, सभ्यता, संस्कृति पनि विविधता छ ।

सप्तकोशी जलाधार क्षेत्र र यसबाट २० हजार मेगावाटको विद्युत उत्पादन क्षमता, विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथासहित ८ हजार मिटरमाथिका ५ हिमालहरु मकालु, लोत्से, कन्चनजंघा र कुम्भकर्ण हिमाल यस प्रदेशका गहना हुन । सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, कन्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र र कोसीटप्पु वन्यजन्तु आरक्ष छ । धनकुटाको त्रिवेणीबाट सुरु भएर चिनको तिब्बतसम्म पुगेको एसियाकै लामो अविच्छेदित पर्वत र यही पर्वत श्रृङ्खलामा गुराँसको राजधानी तीनजुरे मिल्के जलजले क्षेत्र तथा जैविक विविधताले भरिपूर्ण वन जंगल पर्छ । तथ्यांक अनुसार नेपालको कुल निर्यात व्यापारको ४१.४ प्रतिशत हिस्सा यही प्रदेशमा छ ।

पर्यटनको कुरा गर्दा यो राम्रो सम्भावना भएको प्रदेश हो । पूर्वमा पर्यटकीय क्षेत्रको विकासका लागि प्रयास समेत भइरहेका छन् । धरानमा प्याराग्लाइडिङ,तमोर तथा कोशीर्मा याफ्टिङ शुरु भईसकेको छ । इलामको माइ पोखरी, संखुवासभाको सभापोखरी, भोजपुरको साल्पा पोखरी जस्ता अत्यन्तै माथिल्लो भेगमा रहेका रमणीय पोखरी तथा तालले पनि यहाँको सौन्दर्यता बढाएका छन् । हरेक दृष्टिकोणले उपयुत्त यो प्रदेशलाई गुरुयोजना सहित बिकास गर्ने हो भने देशकै उत्कृष्ट प्रदेशका रुपमा बिकास गर्न सकिने सम्भावनाहरु रहेका छन ।

PURBELI TV

डेढ दशक बढी समयदेखि पत्रकारितामा क्रियाशिल बस्नेत पूर्वेली न्युजका सम्पादक हुनुहुन्छ ।

नरेन्द्र बस्नेतबाट थप

खलासी दाई ! के सडक तिम्रो बाऊको बिर्ता हो ?

गरिब,जेहेन्दार र दलित बिद्यार्थीलाई समाजसेवी राईको सहयोग

काम गरेर देखाउने ईप्रका बेलबारी प्रमुख राईको दाबी

धनपालगढीमा राति अनौठो चिज बलेपछि हेर्नेको भिड

बेलबारीका पत्रकार गिरीमाथि आक्रमण,२ जना पक्राऊ

बजेट सम्बन्धमा विराटनगरका उद्योगी ब्यबसायीको यस्ताे प्रतिक्रिया

गणतन्त्र दिवसको शुभकामना मात्र दिने की जनतालाई महशुस पनि गराऊने ?

किन ईटहरीमा आएका सबै डिएसपी बिवादमा मुछिन्छन ?

वन कार्यालयको दादागिरी, उपभोत्तालाई झुक्याएर वन फडानी

थामिएनन् स्व.गोमाका बृद्ध बाबुआमाको आँशु

तपाईको प्रतिक्रिया