“एक चिहान” भित्रको भूगोल

"एक चिहान" उपन्यासले समेटेको कुरो= उपन्यासले समाजको अत्यन्तै सुमधुर तरिकाले चित्रण गरेको छ। गरिब तथा किसानहरु तल्लो दर्जामा परेका हुनाले माथिका दर्जामा आसिन बडेमानहरुको सास्ती भोग्नुपर्ने हुन्छ। उपन्यासले भोक, शोक र रोगलाई समेटेको छ। अत्याचार, पीडा, शोषण, अहंकार, कुदृष्टि आदि इत्यादि पनि उपन्यासले समेटेको छ। सामाजिक तथा असामाजिक दुवै किसिमका प्...

किन मान्छे सत्ताको वरिपरी रहन चाहन्छ ? रंगमञ्च, ‘माउजङ्ग बाबु साहेबको कोट’

एकपटक सत्ताको नजिक भएर रजगज गरेका शक्तिशाली व्यक्तिहरुमा सत्ता वा व्यवस्था परिवर्तनपछि कस्तो मनोभाव होला ? किन मान्छे सत्ताको वरिपरी रहन चाहन्छ ? राष्ट्रिय नाचघरको पे्रक्षालयमा चलिरहेको नाटक ‘माउजङ्ग बाबुसाहेबको कोट’ले राजनीतिक परिवर्तनपछि पहिला सत्ता नजिक हुनेहरुको मनोविज्ञान देखाउँछ । कक्षा १०को पाठ्यक्रममा रहेको भवानी भिक्षुको कक्षा ‘माउजङ...

‘पैसाको खेती’ पुस्तकको विमोचन

पाल्पा / नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा चिरञ्जीवी नेपालले बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण लिएर व्यवसाय नगरी विदेशमा पैसा कमाउन रमाउने प्रवृत्ति गलत भएको बताउनुभएको छ । सुमन ढकाल र प्रकाश कोइरालाद्वारा लिखित ‘पैसाको खेती’ नामक पुस्तकको आज यहाँ विमोचन गर्दै गभर्नर नेपालले नेपाली युवाले स्वदेशमै कामको खोजी गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । स्वदेशमा रोज...

पत्र : पत्नीलाई (कविता)

आशा गर्दै मधुमिलनको दूर बस्दो पियासी एक्लैएक्लै विकट पथमा यात्रु हिँड्दो नहाँसी तिम्रो मान्छे विकल विचरो दीर्घरोगी वियोगी पीडा एक्लो असहज छ यो अर्धमान्छे अभागी नाता हाम्रो प्रणयरसको दिव्य नौलो महान खाता हाम्रो विपुल मनको खुल्छ साँचो समान के भो नौलो खबर पनि खै प्राप्त होला—नहोला धेरै टाढा पर चहकिँदो जून छोला—नछोला खोलाजस्तै सलल गतिमा कल्...

नमूना बन्दै महोत्तरीको सामुदायिक विद्यालय

गोपालप्रसाद बराल बर्दिवास / “हेलो...हजुर ! को बोल्नु भएको ?” मोबाइलमा लगातार घण्टी बजिरहेपछि फोन रिसिभ गर्दै ललिता जयसवालले भन्नुभयो, “म बर्दिवासबाट ललिता हजुर !” ललितालाई उहाँकी छोरी मधु जयसवाल पढिरहेकी महोत्तरी जिल्लाको बर्दिवास–३ गौरीडाँडास्थित जनता माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक नेत्र रम्तेलले फोन गर्नुभएको रहेछ । “ललिताजी, आज मधु विद्यालय...

धरानमा भाषिक कविता गोष्ठी सम्पन्न

धरान / धरानमा रहेका भाषा, संस्कृतिलाइ जिवन्तता राख्न धरान उपमानगरपालिकाले गठन गरको धरान प्रज्ञा प्रतिष्ठानले धरानमा वहुभाषिक कविता गोष्ठीको आयोजना गरेको छ । धरान ८ रत्न इन होटलमा गरिएको गोष्ठीमा नेवार, लिम्बु, याख्खा, तामाङ्ग, वान्तवा, सुनुवार, शेर्पा लगायतका १९ वटा जातिको कविता वाचन गरिएको थियो । वहुभाषिक मुलुकमा सबै जातजातिको भाषा समान हु...

नेवार जाति ! लाखेनाच र संखुवासभा

“बहुल जाति भाषा धर्म संस्कृति छ विशाल, अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो जय जय नेपाल ।” गणतन्त्र प्राप्ति पछिको नेपाली राष्ट्रिय गानका पछिल्ला हरफहरु स्रष्टा प्रदिप कुमार राईको रचना हो र तीनकोटी नेपालीको साझा भावना हो । जातीय संस्कृतिहरुको सम्मिश्रणबाट नै कुनै पनि देशको संस्कृतिको निर्माण हुन्छ । राष्ट्र भन्नु नै जनता, भाषा, कला, साहित्य, संस्कति अनि प...

बलात्कार

नेपालमा छोरी हुनु भनेको आमा, बाबा, दाइ लाई चिन्ताको विषय भएको छ। छोरी भएपछि घर बाहिर एक्लै कहिल्यै हिँड्न नमिल्ने, सूर्य अस्ताउन भन्दा अगाडि घर आउनु पर्ने, लुगा विचार पुर्याएर लगाउनु पर्ने, प्रत्येक पाइलामा सतर्क रहनु पर्ने। प्रजातन्त्रमा बराबर अधिकार भनिए पनि छोरा जस्तै स्वतन्त्र हुने हक डर र त्रासले उनी हरू वञ्चित छन्। राजतन्त्र, प्रजातन्त्र ह...

यी उर्जा हुन् देशका (कविता )

छ्न्द-शार्दूलविक्रीडित १) मेरो देश बनोस् अभिन्न जगमा उम्दा चमत्कार हून् उर्जास्रोत नदी हिमाल बहुधा पर्याप्त आधार छन् ।। खोलाका तटमा विकास बलिया पक्कीरहून् देवल पैरोको डरमा कुनैपल नहोस् आनन्दहोस् केवल ।। २) कास्की पश्चिम मार्ग पर्यटनको दैलो बनोस् वाग्मती कर्णाली रसुवा मनोहर रहोस् मुस्ताङ होस् उन्नति ...

सहवासमा स्त्री र पुरुषमध्ये कसलाई बढी आनन्द ? (राेचक कहानी)

मान्छेले परेर मात्र होइन, पढेर पनि जान्दछ भन्ने दृष्टान्त महाभारतमा फेला पर्छ। भीष्मको बारेमा यी आजीवन ब्रह्मचारी हुन् भन्ने स्पष्ट बुझिन्छ। यी किन ब्रह्मचारी हुन पुगे भन्ने विभिन्न ढङ्गबाट कथाहरू रचिएका छन्। त्यो बेग्लै विषय हो। जे होस्, ब्रह्मचारी भनेपछि यिनलाई स्त्री विषयक र अझ सम्भोग विषयक कुरा पक्कै पनि थाहा छैन होला भन्ने अनुमान गर्नु स्वा...